Dna moczanowa jest chorobą, która charakteryzuje się występowaniem kombinacji różnego typu objawów, takich jak:
- podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi (mężczyźni powyżej 7 mg, kobiety powyżej 6 mg),
- powtarzające się ataki ostrego zapalenia stawów,
- występowanie złogów moczanowych w stawach i tkankach okołostawowych,
- odkładanie się złogów moczanowych w nerkach.
Najczęstszym powikłaniem podwyższonego poziomu kwasu moczowego jest zapalenie stawów. Dna przebiega najczęściej w czterech stadiach:
- bezobjawowa hiperrurykemia (podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi),
- ostre zapalenie stawów
- okresy międzynapadowe choroby
- przewlekłe zapalenie stawów.
Bezobjawowa hiperurykemia może trwać nawet 20-30 lat, zanim ujawi się ostrym napadem dny. Ostre zapalenie stawów w przebiegu dny dotyczy częściej mężczyzn, niż kobiet. Pojawia się po raz pierwszy pomiedzy 40 a 60 rokiem życia, najczęściej tuż po 50 roku życia.
Ostre zapalenie stawów zaczyna się przeważnie nagle, bez żadnych niepokojących zwiastunów. Może być sprowokowane niedużym urazem, spożyciem dużego posiłku lub alkoholu, stresem, zabiegiem chirurgicznym, zmęczeniem, infekcją, zatorem tętniczym. Pierwszy objawem jest silny ból jednego lub wielu stawów, często zaczynający sie w nocy, nasilający się i trudny do zniesienia. Staw jest obrzęknięty, skóra nad nim zaczerwieniona lub sino purpurowa, napięta i gorąca. Najczęściej zajęty jest staw śródstopno-palcowy palucha (podagra), często też kolanowy (gonagra) lub inne stawy, np. śródstopia skokowe, nadgarstkowe i łokciowe. Choroba, zwykle we wcześniejszych stadiach, atakuje pojedynczy staw, w miarę upływu czasu rozszerzając się na inne. Napadowi dny towarzyszą często objawy ogólne:
- gorączka,
- dreszcze,
- rozbicie,
- kołatanie serca.
W badaniach dodatkowych stwierdza się podwyższoną liczbę krwinek białych w rozmazie krwi obwodowej. Pierwsze napady dny trwają zwykle kilka dni, w miarę trwania choroby dolegliwości mogą utrzymywać się tygodniami, a okresy między napadowe stają się coraz krótsze. U osób, które nie są leczone i nie mają profilaktyki napadów, ostre zapalenie stawów powraca kilka razy w roku i może przejść w postać przewlekłą, prowadzącą do nieodwracalnej deformacji stawów.
Dieta w dnie moczanowej jest indywidualna i zależy od współistnienia chorób, jednak najważniejsze zasady tego typu diety to:
- unikanie pokarmów zawierających dużo puryn i ograniczenie spożycia tych, które mają średnią ich zawartość
- spożywanie większej ilości węglowodanów; przewagę w przygotowywanych posiłkach powinny stanowić: kasze, makarony, ziemniaki, ciemne pieczywo, ryż
- zjadanie każdego dnia nie więcej niż jednej porcji (ok. 100 g - 125 g) mięsa lub wędliny, drobiu lub ryb
- przyjmowanie dużej ilości płynów, aby móc lepiej wydalać gromadzący się kwas moczowy
- wypijać dziennie od 1,5 l do 2 l płynów; zaleca się wodę mineralną niegazowaną, słabą herbatę, herbatę owocową, rozcieńczone soki owocowe
- regularne zjadanie posiłków – 3 lub 4 razy w ciągu dnia. Ostatni posiłek powinien być dostarczony organizmowi maksymalnie 3 godziny przed snem, gdyż zatrzymywanie kwasu moczowego zwiększa się w godzinach nocnych
- gotowanie mięsa w dużej ilości wody (w celu wygotowania związków purynowych)
- przyrządzanie zup i sosów na bazie wywarów warzywnych; nie wolno używać i spożywać wywarów z kości
Czym jest puryna?
Puryna to związek heterocykliczny zawierający azot, pochodną puryny jest kwas moczowy trudno rozpuszczalny w wodzie, gdy występuje w nadmiarze w organizmie odkłada się w stawach i nerkach tworząc kamienie moczanowe.
Kilka dobrych rad dla chorych na dnę moczanową
W jadłospisie dziennym produkty powinny być dobierane tak, by nie powtarzały się porcje mięsa lub wędlin (np. jeśli w produktach śniadaniowych znalazła się wędlina, przygotowywana kolacja powinna być jarska).
Należy jednak pamiętać, że ograniczając w menu spożywanie mięsa, wędlin i ryb zmniejszamy ilość dostarczanego czystego białka do naszego organizmu. Z tego względu, aby uzupełnić ten niezwykle ważny materiał budulcowy, należy spożywać pamiętać, by w menu nie zabrakło: mleka, przetworów mlecznych, jaj. Produkty te nie zawierają puryn i dodatkowo są szczególnie polecane, jako źródło białka, gdyż czyste białko przyśpiesza eliminację kwasu moczowego przez nerki.
Pamiętaj:
Zupy gotujemy głównie na wywarach jarzynowych!
Wywar mięsny – mięso bez kości (indyk, kurczak, wołowe) należy moczyć dwie godziny, następnie zagotować; odlać pierwszy wywar, dolać wody i gotować, sporządzając odpowiednio wybraną zupę: jarzynowa, (bez groszku, fasoli zielonej), selerowa, pomidorowa z ryżem lub makaronem, krupnik z kaszą lub ryżem, ogórkowa, ziemniaczana, barszcz czerwony, porowa, żurek z jajkiem, kalarepowa.